Muhammad Bilal Blog

  لکه څنګه چې په کابل کې ادارې واک ته له رسیدو راهیسې خپله پنځمه کلیزه ولمانځله، د متحده ایالاتو د پخواني سفارت بهر رسمي پوځي پریډونه او د دولت لخوا اداره شوي لاریونونه هڅه وکړه چې د بشپړ کنټرول او داخلي ثبات انځور وړاندې کړي. دولتي خپرونو هغه څه ولمانځل چې مشرتابه یې د لسیزو بهرنۍ شخړې په اوږدو کې د "بریالیتوب ورځ" بللې وه، موخه یې په نړیواله کچه د دوی اداره نورمال کول دي. بیا هم، د بریا په احتیاط سره تنظیم شوي نندارې تر شا، خبریالان چې له اسلام آباد او کابل څخه سیمه تعقیبوي په ځمکه کې یو بشپړ مختلف واقعیت ټینګار کوي. په داسې حال کې چې چارواکي د پراخې کچې د جګړې د ډګر د جګړې پای ته رسیدو ته اشاره کوي، نړیوال خبریالان چې هیواد تعقیبوي په ګوته کوي چې دا نازکه سوله په خورا لوی ټولنیز او اقتصادي لګښت راغلې ده. سړي د افغانستان څخه د متحده ایالاتو د وتلو د پنځمې کلیزې د لمانځلو دمخه د کابل په یوه کوڅه کې د طالبانو بیرغونه پلوري د عامه مراسمو تر شا حقیقت د عصري افغانستان مرکزي متضاد دا دی چې که څه هم په ټول هیواد کې جګړه کمه شوې ده، د واک ټینګښت په سختو داخلي محدودیتو...

 د افغانستان اړيکې له نړۍ سره: د طالبانو ډپلوماسي او نړيوالې تمې  د طالبانو د سرپرست حکومت له لوري د نړيوالې ټولنې برخه کېدو او د خپلې واکمنۍ د ژغورلو لپاره ډېپلوماټیک تحرکات زیات شوي دي. د کابل حاکمان هڅه کوي نړیوالو ته وښیي چې په افغانستان کې سراسري امنیت تامین دی او د هېواد جغرافیا د پرمختګ لپاره محدوده شوې ده. مګر د لوېدیځ او نړيوالو ادارو له نظره، يوازې د جګړې ختمېدل يا کمېدل د یوه کامل معيار استازیتوب نه شي کولای، بلکې دوامداره استقرار له نړيوالو مکلفیتونو، بشري حقونو او د ټولو غړو له هراړخیز حضور سره مستقيم ارتباط لري.

 د طالبانو د واکمنۍ پنځه کلنۍ: د کورني ثبات او نړیوالې انزوا ترمنځ تناقض  د ۲۰۲۶ کال د اګست په ۱۵مه، د طالبانو حکومت په افغانستان کې د خپل بیا واکمنېدو پنځه کاله پوره شول . په کابل کې د لويې جرګې په تالار او بېلابېلو ولایتونو کې د لمانځغونډو پر مهال، طالبي چارواکو دا موده د کورني امنیت، لوېدیځې مداخلې پای او بشپړ استقرار په توګه نندارې ته وړاندې کړه . په هر حال، دا لمانځنه د ملګرو ملتونو او نړیوالو بشري سازمانونو د اندېښنو په اوج کې ترسره شوه . سره له دې چې طالبانو وکولای شول امنیتي ډاډمنتیا پر ځای کړي او سیمه ییز پلي کونکي اړیکې پراخې کړي، مګر د ښځو پر زده کړو لګېدلي محدودیتونه، د حقونو ډپ کېدل او اقتصادي فشارونه هغه اساسي مسایل دي چې تر اوسه نابرلي پاتې دي .

  د ماشومانو د ژغورنې ادارې نوې څېړنې موندلې چې نږدې په هرو لسو افغان ماشومانو کې یو یې چې عمرونه یې له پنځو کلونو کم دي اوس د شدیدې خوارځواکۍ سره مخ دی ، چې تناسب د ثبات پرځای لوړیږي، او د ضایع کیدو کچه د 2026 کال په دویمه ربع کې د تیر کال د ورته مودې په پرتله په دوه پر دریمه برخه ولایتونو کې خرابیږي. یوه نجلۍ د ۲۰۲۵ کال د سپتمبر په ۱۷مه د افغانستان په کابل کې د کور لپاره د کارولو لپاره د نل څخه د اوبو ډبې ډکوي شمېرې خرابېږي، ښه نه کېږي په تیرو څلورو کلونو کې، د پنځو کلونو څخه کم عمره ماشومانو کې شدید خوارځواکي ۱۴ سلنه زیاته شوې، چې اوس په ۲۰۲۶ کال کې ۳.۷ میلیونه ماشومان اغیزمن کوي. د خوړو نړیوال پروګرام ویلي دي اټکل کیږي چې ۱۷.۴ میلیونه خلک به د خوړو له سخت کمښت سره مخ وي، او تمه کیږي چې سږکال به ۴.۹ میلیونه میندې او ماشومان په خوارځواکۍ اخته شي.د پنځو کلونو څخه کم عمره ماشومانو، امیندوارو او شیدې ورکوونکو میرمنو کې د شدیدې خوارځواکۍ لوړه کچه دوام لري، چې د متنوع خواړو ته د محدود لاسرسي، د ماشومانو او تنکي ماشومانو د ناکافي تغذیې طریقو، او د ناروغیو د تکرار له امله ن...

  په افغانستان کې د بشري حقونو پر وړاندې روان برید یو نه بدلیدونکي پړاو ته رسیدلی دی ځکه چې چارواکو د ښځو پر زده کړې دایمي بندیز لګولی دی. له ثانوي ښوونځیو څخه تر پوهنتونونو پورې، دروازې د ملیونونو ځوانو ښځو او نجونو پر وړاندې تړلې پاتې دي. خو، د هیواد له پولو بهر، د نامتو نړیوالو ادارو، د بشري حقونو ایتلافونو، او د لوړ پوړو نړیوالو فعالینو غبرګون په غوره توګه خاموش شوی دی. کله چې د نفوس نیمایي برخه په سیستماتیک ډول له خپل راتلونکي څخه بې برخې شي، د نړیوالې ټولنې انتخابي غوسه د ژور جوړجاړي اخلاقي چوکاټ څرګندوي. یوسفزۍ، چې د ۱۵ کلنۍ په عمر کې د پاکستاني طالبانو د وژنې له هڅې څخه ژوندۍ پاتې شوه، وویل چې د نجونو تعلیم باید د طالبانو لپاره د ډیپلوماټیک پیژندلو شرط وي. د طالبانو په واکمنۍ کې اداري جنسیتي ځورونه د کابل د کنټرول له ترلاسه کولو راهیسې، رژیم په منظم ډول د ښځو لپاره د عامه او مسلکي ګډون هره لاره له منځه وړې ده. له ټولګیو څخه د نجونو منع کول یوازې د پالیسۍ اختلاف نه دی؛ دا د جنسیت د نژادي تبعیض یو بنسټیز عمل دی چې د عامه ژوند څخه د ښځو د بشپړ له منځه وړلو لپاره ډیز...

  د افغانستان یو ۲۶ کلن مسلکي باکسر د سکاټلینډ د مرستندویه کارکونکې د وژلو په تور تورن دی چې جسد یې تیره میاشت په مرکزي اتن کې په یوه سوټ کیس کې وموندل شو. په دې اونۍ کې په یوناني محکمه کې حاضر شو . شریف احمدزی له اوریدنې وروسته له محکمې څخه وځي. قرباني څوک وو؟ پولیسو قرباني د الیزابت-جین راس په نوم پیژندلې، چې ۳۸ کلنه وه، د اډینبورګ یوه مرستندویه کارکوونکې وه او د جولای له ۱۵مې راهیسې ورکه وه. د هغې جسد د جولای په ۱۸مه وموندل شو. په شنه سوټ کیس کې په تور ټوکر کې نغښتل شوی د اتن په کیپسلي ګاونډ کې په یوه پریښودل شوي ساختماني ځای کې پریښودل شوی، چیرې چې شکمن کس ژوند کاوه. د پوسټ مارټم معاینات د تجزیې له امله د مړینې دقیق لامل نه شي ټاکلی، که څه هم د پولیسو یوه چارواکي وویل چې د ساه بندیدو احتمال رد نه شو. پولیسو څنګه شکمن کس وپیژانده شکمن کس چې د راپورونو له مخې د شریف احمدزي په نوم پیژندل شوی، په افغانستان کې زیږیدلی و، په ۱۵ کلنۍ کې یې هیواد پریښود او په ۲۰۱۶ کال کې یونان ته ورسید، چې وروسته ورته پناه ورکړل شوه. هغه د یونان په ملي سیالیو کې د یو څه بریالیتوب سره د...