Muhammad Bilal Blog

 د طالبانو د واکمنۍ پنځه کلنۍ: د کورني ثبات او نړیوالې انزوا ترمنځ تناقض  د ۲۰۲۶ کال د اګست په ۱۵مه، د طالبانو حکومت په افغانستان کې د خپل بیا واکمنېدو پنځه کاله پوره شول . په کابل کې د لويې جرګې په تالار او بېلابېلو ولایتونو کې د لمانځغونډو پر مهال، طالبي چارواکو دا موده د کورني امنیت، لوېدیځې مداخلې پای او بشپړ استقرار په توګه نندارې ته وړاندې کړه . په هر حال، دا لمانځنه د ملګرو ملتونو او نړیوالو بشري سازمانونو د اندېښنو په اوج کې ترسره شوه . سره له دې چې طالبانو وکولای شول امنیتي ډاډمنتیا پر ځای کړي او سیمه ییز پلي کونکي اړیکې پراخې کړي، مګر د ښځو پر زده کړو لګېدلي محدودیتونه، د حقونو ډپ کېدل او اقتصادي فشارونه هغه اساسي مسایل دي چې تر اوسه نابرلي پاتې دي .

  د ماشومانو د ژغورنې ادارې نوې څېړنې موندلې چې نږدې په هرو لسو افغان ماشومانو کې یو یې چې عمرونه یې له پنځو کلونو کم دي اوس د شدیدې خوارځواکۍ سره مخ دی ، چې تناسب د ثبات پرځای لوړیږي، او د ضایع کیدو کچه د 2026 کال په دویمه ربع کې د تیر کال د ورته مودې په پرتله په دوه پر دریمه برخه ولایتونو کې خرابیږي. یوه نجلۍ د ۲۰۲۵ کال د سپتمبر په ۱۷مه د افغانستان په کابل کې د کور لپاره د کارولو لپاره د نل څخه د اوبو ډبې ډکوي شمېرې خرابېږي، ښه نه کېږي په تیرو څلورو کلونو کې، د پنځو کلونو څخه کم عمره ماشومانو کې شدید خوارځواکي ۱۴ سلنه زیاته شوې، چې اوس په ۲۰۲۶ کال کې ۳.۷ میلیونه ماشومان اغیزمن کوي. د خوړو نړیوال پروګرام ویلي دي اټکل کیږي چې ۱۷.۴ میلیونه خلک به د خوړو له سخت کمښت سره مخ وي، او تمه کیږي چې سږکال به ۴.۹ میلیونه میندې او ماشومان په خوارځواکۍ اخته شي.د پنځو کلونو څخه کم عمره ماشومانو، امیندوارو او شیدې ورکوونکو میرمنو کې د شدیدې خوارځواکۍ لوړه کچه دوام لري، چې د متنوع خواړو ته د محدود لاسرسي، د ماشومانو او تنکي ماشومانو د ناکافي تغذیې طریقو، او د ناروغیو د تکرار له امله ن...

  په افغانستان کې د بشري حقونو پر وړاندې روان برید یو نه بدلیدونکي پړاو ته رسیدلی دی ځکه چې چارواکو د ښځو پر زده کړې دایمي بندیز لګولی دی. له ثانوي ښوونځیو څخه تر پوهنتونونو پورې، دروازې د ملیونونو ځوانو ښځو او نجونو پر وړاندې تړلې پاتې دي. خو، د هیواد له پولو بهر، د نامتو نړیوالو ادارو، د بشري حقونو ایتلافونو، او د لوړ پوړو نړیوالو فعالینو غبرګون په غوره توګه خاموش شوی دی. کله چې د نفوس نیمایي برخه په سیستماتیک ډول له خپل راتلونکي څخه بې برخې شي، د نړیوالې ټولنې انتخابي غوسه د ژور جوړجاړي اخلاقي چوکاټ څرګندوي. یوسفزۍ، چې د ۱۵ کلنۍ په عمر کې د پاکستاني طالبانو د وژنې له هڅې څخه ژوندۍ پاتې شوه، وویل چې د نجونو تعلیم باید د طالبانو لپاره د ډیپلوماټیک پیژندلو شرط وي. د طالبانو په واکمنۍ کې اداري جنسیتي ځورونه د کابل د کنټرول له ترلاسه کولو راهیسې، رژیم په منظم ډول د ښځو لپاره د عامه او مسلکي ګډون هره لاره له منځه وړې ده. له ټولګیو څخه د نجونو منع کول یوازې د پالیسۍ اختلاف نه دی؛ دا د جنسیت د نژادي تبعیض یو بنسټیز عمل دی چې د عامه ژوند څخه د ښځو د بشپړ له منځه وړلو لپاره ډیز...

  د افغانستان یو ۲۶ کلن مسلکي باکسر د سکاټلینډ د مرستندویه کارکونکې د وژلو په تور تورن دی چې جسد یې تیره میاشت په مرکزي اتن کې په یوه سوټ کیس کې وموندل شو. په دې اونۍ کې په یوناني محکمه کې حاضر شو . شریف احمدزی له اوریدنې وروسته له محکمې څخه وځي. قرباني څوک وو؟ پولیسو قرباني د الیزابت-جین راس په نوم پیژندلې، چې ۳۸ کلنه وه، د اډینبورګ یوه مرستندویه کارکوونکې وه او د جولای له ۱۵مې راهیسې ورکه وه. د هغې جسد د جولای په ۱۸مه وموندل شو. په شنه سوټ کیس کې په تور ټوکر کې نغښتل شوی د اتن په کیپسلي ګاونډ کې په یوه پریښودل شوي ساختماني ځای کې پریښودل شوی، چیرې چې شکمن کس ژوند کاوه. د پوسټ مارټم معاینات د تجزیې له امله د مړینې دقیق لامل نه شي ټاکلی، که څه هم د پولیسو یوه چارواکي وویل چې د ساه بندیدو احتمال رد نه شو. پولیسو څنګه شکمن کس وپیژانده شکمن کس چې د راپورونو له مخې د شریف احمدزي په نوم پیژندل شوی، په افغانستان کې زیږیدلی و، په ۱۵ کلنۍ کې یې هیواد پریښود او په ۲۰۱۶ کال کې یونان ته ورسید، چې وروسته ورته پناه ورکړل شوه. هغه د یونان په ملي سیالیو کې د یو څه بریالیتوب سره د...

  د افغانستان د متحدې جبهې مشر ډګر جنرال سمیع سادات د یکشنبې په ورځ اعلان وکړ چې د هغه ډلې د طالبانو پر وړاندې خپل لومړني وسله وال پوځي عملیات پیل کړي دي، او د ... د کندهار- سپین بولدک لویه لاره د جولای په ۳۰مه او د اګست په لومړۍ نیټه، او په متحده ایالاتو، ناټو او نړیوالې ټولنې غږ وکړ چې د هغه د کمپاین لپاره سیاسي ملاتړ چمتو کړي. جنرال سمیع سادات د ۲۰۲۱ کال په اپریل کې افغان سرتیرو ته سلامي کوي. تر دې دمه ادعا شوي عملیات متحده جبهه وايي چې د جولای له ۳۰مې راهیسې یې درې جلا بریدونه کړي دي، چې د کندهار-سپین بولدک لارې په اوږدو کې، په هلمند ولایت او بادغیس کې د طالبانو ځواکونه په نښه کوي، د هغه څه یوه برخه ده چې دا ډله یې خپل بولي. "د افغانستان د آزادۍ ماموریت" . هغه ویډیوګانې چې ادعا کیږي د بریدونو وروسته پیښې ښیې په ټولنیزو رسنیو کې خپرې شوې دي، که څه هم د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد دا ادعاوې په بشپړ ډول رد کړې، او ویلي یې دي چې د دې ډلې فعالیتونه یوازې په ټولنیزو رسنیو او تبلیغاتو پورې محدود دي او دا چې "هیڅ نوې وسله واله جبهه" په حقیقت کې په اف...

  د یوې خبرپاڼې په وینا، افغانستان د طبیعي ډبرو لومړۍ بار متحده ایالاتو ته صادر کړ، چې د ۱۰۰،۰۰۰ ډالرو په ارزښت تور زینتي ډبرې دي. د هرات د ولایتي ادارې اعلامیه د چهارشنبې په ورځ خپور شو. ډبره له کومه راغله؟ په دې بار وړل کې د هرات د زنده جان ولسوالۍ د کان څخه استخراج شوي تور ډبرې شاملې دي، چې د افغانستان د مرمر او زینتي ډبرو د تولید لپاره یو له اصلي مرکزونو څخه دی. یو خصوصي افغان شرکت صادرات یې اداره کړل د هرات د صنایعو او کانونو د خونې له لارې، کوم چې د متحده ایالاتو بازار ته د رسیدو لپاره اړین لوژستیکي او تنظیمي ګامونه همغږي کول. چارواکي دا څنګه طرحه کوي د هرات د والي دفتر دا بار وړل د افغانستان د معدني موادو د صادراتو د پراختیا او په نړیوالو بازارونو کې د هیواد د شتون د زیاتوالي په لور یو مهم ګام وباله. د هرات یوه لوړ پوړي سوداګریز چارواکي، چې د نوم نه ښودلو په شرط یې خبرې کولې، د دې اهمیت په روښانه ټکو کې بیان کړ: د کلونو لپاره، د افغانستان ډبره یوازې پاکستان، هند او یو څو خلیجي هېوادونو ته تلله. ، او د متحده ایالاتو د بازار د سختو مشخصاتو پوره کول د هیو...