د افغانستان ادغام او نړيوالې ننګونې: امنيت، حقونه او ډيپلوماسي

 د افغانستان اړيکې له نړۍ سره: د طالبانو ډپلوماسي او نړيوالې تمې 

د طالبانو د سرپرست حکومت له لوري د نړيوالې ټولنې برخه کېدو او د خپلې واکمنۍ د ژغورلو لپاره ډېپلوماټیک تحرکات زیات شوي دي. د کابل حاکمان هڅه کوي نړیوالو ته وښیي چې په افغانستان کې سراسري امنیت تامین دی او د هېواد جغرافیا د پرمختګ لپاره محدوده شوې ده. مګر د لوېدیځ او نړيوالو ادارو له نظره، يوازې د جګړې ختمېدل يا کمېدل د یوه کامل معيار استازیتوب نه شي کولای، بلکې دوامداره استقرار له نړيوالو مکلفیتونو، بشري حقونو او د ټولو غړو له هراړخیز حضور سره مستقيم ارتباط لري.

د ای ټي ان نیوز ATN News د راپور له مخې، انډونیزیا په ډاګه کړې چې د نړیوالې ټولنې غړيتوب ته د افغانستان له بیرته ستنېدو ملاتړ کوي. د انډونیزیا د بهرنیو چارو مرستیال وزیر انیس مټا Anis Matta د افغانستان د بهرنیو چارو وزارت له استازي شعیب بریالي سره تر لیدنې وروسته وویل، کابل هڅه کوي نړيوالې ژمنې پوره کړي او جاکارتا غواړي په دې برخه کې له هغوی سره جوړونکي تعامل ته دوام ورکړي.

د یو‌ناما نیوز UNAMA News تر عنوان لاندې راپور کې خبرداری ورکړل شوی چې که څه هم په تېرو پنځو کلونو کې نښتي او جنګونه کم شوي او د کوکنارو پر کرکېله بندیز مثبت ګام دی، مګر د نجونو او ښځو پر تعلیم او کار تحمیل شوي محدودیتونه او له تروریزم څخه نړيوالې اندېښنې تر ټول لوی خنډونه دي. د یوناما مرستیالې جورجیټ ګانیون Georgette Gagnon ټینګار کړی چې باثباته راتلونکی د ټولنې د ټولو وګړو د حقوقو په خوندي کولو او ځوابګویو ادارو پورې اړه لري.

د افغانستان انټرنشنل Afghanistan International لخوا خپره شوې محتوا ښیي چې د طالبانو د کورنیو چارو سرپرست وزیر سراج الدین حقاني د خپلې واکمنۍ د پنځمې کلیزې په مناسبت ویلي، طالبان غواړي خپلې ټولې ستونزې له نړۍ سره د خبرو اترو او تعامل له لارې حل کړي. په هر حال، د سرچينې مطابق، د حقاني دا ادعا چې سراسري امنیت خوندي دی او له چا غقام نه دی اخیستل شوی، د افغان پخوانیو سرتېرو د توقیف او له لېرو سیمو د وسله والو مخالفتونو له راپورونو سره تضاد لري.

د هغو دقیقو شواهدو له مخې چې د ATN News، UNAMA News او Afghanistan International لخوا وړاندې شوي، د افغانستان د ادغام مسئله له دوو مخالف زاویو تعقیبېږي. له یوې خوا د طالبانو چارواکي پر خپلو امنیتي لاسته راوړنو او له منځنۍ او ختیځې اسیا لکه انډونیزیا سره پر اقتصادي او ډيپلوماټیکو اړيکو تکيه کوي، له بلې خوا د ملګرو ملتونو ارزونه دا ثابته وي چې د بېلابېلو پاړکیو، بالخصوص د ښځو او نجونو د بنیادی حقوقو له پامه غورځول او له تروریزم نه سیمه ییزې اندېښنې به دا هڅې یوازې په محدود حد کې وساتي.

ایا طالبان به وتوانېږي له نړیوالې ټولنې سره د تعامل په نوي پړاو کې د حقوقو او رسمیت پیژندنې ترمنځ بېلانس رامنځته کړي؟

FAQs

۱. د افغانستان د بیرته ادغام لپاره د انډونیزیا دریځ څه دی؟
د سرچینو پر بنسټ، انډونیزیا د افغانستان له نړیوال ادغام او له کابل سره له جوړوونکو خبرو اترو ملاتړ کړی دی او افغان چارواکو هم له نړیوالو ژمنو سره علاقه ښودلې ده.

۲. د نړیوالې ټولنې په نظر د پایداره ثبات لپاره تر ټولو ستر خنډونه کوم دي؟ د یوناما
(UNAMA) د ارزونې له مخې، پر ښځو او نجونو محدودیتونه، د تعلیم او کار سلبول، د تروریزم خطرات او د پراخ بنسټه مشارکت نشتوالی تر ټولو مهم خنډونه بلل شوي دي.