په هرو لسو افغان ماشومانو کې یو یې له پنځو کلونو کم عمر لري او په شدیده خوارځواکۍ اخته دی.

 د ماشومانو د ژغورنې ادارې نوې څېړنې موندلې چې نږدې په هرو لسو افغان ماشومانو کې یو یې چې عمرونه یې له پنځو کلونو کم دي اوس د شدیدې خوارځواکۍ سره مخ دی، چې تناسب د ثبات پرځای لوړیږي، او د ضایع کیدو کچه د 2026 کال په دویمه ربع کې د تیر کال د ورته مودې په پرتله په دوه پر دریمه برخه ولایتونو کې خرابیږي.

یوه نجلۍ د ۲۰۲۵ کال د سپتمبر په ۱۷مه د افغانستان په کابل کې د کور لپاره د کارولو لپاره د نل څخه د اوبو ډبې ډکوي

شمېرې خرابېږي، ښه نه کېږي

په تیرو څلورو کلونو کې، د پنځو کلونو څخه کم عمره ماشومانو کې شدید خوارځواکي ۱۴ سلنه زیاته شوې، چې اوس په ۲۰۲۶ کال کې ۳.۷ میلیونه ماشومان اغیزمن کوي.د خوړو نړیوال پروګرام ویلي دي اټکل کیږي چې ۱۷.۴ میلیونه خلک به د خوړو له سخت کمښت سره مخ وي، او تمه کیږي چې سږکال به ۴.۹ میلیونه میندې او ماشومان په خوارځواکۍ اخته شي.د پنځو کلونو څخه کم عمره ماشومانو، امیندوارو او شیدې ورکوونکو میرمنو کې د شدیدې خوارځواکۍ لوړه کچه دوام لري، چې د متنوع خواړو ته د محدود لاسرسي، د ماشومانو او تنکي ماشومانو د ناکافي تغذیې طریقو، او د ناروغیو د تکرار له امله نور هم خرابیږي.

د مرستو د تمویل سقوط

د دې بحران یوازینۍ لویه وجه د تمویل کمښت دی چې د افغان ماشومانو د روغتیا پاملرنې زیربنا یې تړلې ده. د افغانستان لپاره بشري مرستې نږدې ۷۰ سلنه راټیټې شوې دي، چې په ۲۰۲۲ کال کې له ۳.۲۷ ملیارد ډالرو څخه په ۲۰۲۵ کال کې ۱ ملیارد ډالرو ته راټیټې شوې دي، چې له امله یې شاوخوا ۶۰۰ اړین روغتیايي مرکزونه تړل شوي دي.. د ۲۰۲۶ کال له نیمایي څخه زیات وخت کې، یوازې ۴۳۸ ملیون ډالر د بشري مرستو په برخه کې خوندي شوي دي، چې د تمویل ۷۴ سلنه تشه استازیتوب کوي..

د ډله ایز بیرته راګرځیدل فشار زیاتوي

د جبري راستنیدو څپې بحران نور هم پیچلی کوي. د سیف دي چلډرن هیواد رییس اشیش ډملي وویل: د لوږې زیاتیدل، له ایران او پاکستان څخه ډله ییز راستنیدنه، بې ځایه کیدنه، ناورینونه او شخړې د یو وخت عواملو په توګهد خرابېدونکي وضعیت څخه.

New research from Save the Children has found that one in 10 infants and very young children in Afghanistan is now suffering from acute malnourishment.

🔗: https://t.co/3e7KzmhRZl pic.twitter.com/ugjcc0ZCNj

— Al Jazeera English (@AJEnglish) August 13, 2026

په وروستیو میاشتو کې له ګاونډیو هېوادونو څخه ایستل شوي سلګونه زره افغانان بیرته خپلو ټولنو ته راستانه شوي دي، بې کاره، بې بنسټه او تقریبا هیڅ فعال روغتیايي سیستم نه لري چې دوی ومني.

حاد خوارځواکي په حقیقت کې ماشوم ته څه زیان رسوي؟

حاد خوارځواکي، چې د ضایع کیدو په نوم هم یادیږي، یو د ژوند ګواښونکي حالت چیرې چې یو ماشوم د خپل قد لپاره خطرناکه کم وزن لريد خوړو د کمښت یا د سختې ناروغۍ له امله چې بدن یې په چټکۍ سره غوړ او عضلات له لاسه ورکوي. هغه ماشومان چې د سختې خوارځواکۍ څخه ژوندي پاتې کیږي ډیری وختونه د ژوند د پایلو سره مخ کیږي، پشمول د ادراکي پرمختګ خرابوالی، د فزیکي ودې مخه نیول، او د معافیت سیسټم کمزوری کول.د افغانستان د راتلونکي بشري پانګې او ټولنیز اقتصادي پرمختګ لپاره ژورې اغیزې لري.

څوک لا هم شته؟

سیو دي چلډرن وویل چې دا لري د ۱۴ روغتیايي کلینیکونو د پرانیستلو توان یې درلوداو ځان د یوازینۍ ادارې په توګه بیانوي چې لاهم په ځینو لرې پرتو سیمو کې د تغذیې ځینې خدمات وړاندې کوي. د سازمان روغتیا او تغذیې کلینیکونو لیدلي دي چې د پنځو کلونو څخه کم عمره ماشومانو او امیندوارو میرمنو په درملنه کې د داخلېدو په کچه کې ۱۳ سلنه زیاتوالی راغلی دی.د تیر کال د ورته مودې په پرتله د منځنۍ کچې حاد خوارځواکۍ لپاره. د ماشومانو ژغورنه د بشري مرستو د بیړني بیا رغونې غوښتنه کوي مخکې لدې چې د خوارځواکۍ فصل خپل بدترین حالت ته ورسیږي